Hier groeit een erf… én een boek.

blog van JOHAN DE VRIENDT

Meest recente berichten

  • Welkom op Heemerf Hof ter Walle. Geniet mee van tuin, natuur en erfgoed.

    Welkom op Heemerf Hof ter Walle. Geniet mee van tuin, natuur en erfgoed.

    Wandel mee rond den Hof op zondag 27 september 2026

    Heemerf Hof ter Walle gaat haar vijfde jaar in. In oktober 2022 was de site van Hof ter Walle nog een vervallen boerenerf met instortende gebouwen en woekerende wilgen, Engels raaigras en riet, zonder perspectief op verrijzenis. Toch was er toen al veel moois te vinden. Zeldzame planten als kattendoorn en bijenorchis hielden moedig stand en de feniks op de schouw van de pronkkamer keek hardnekkig naar een nieuwe toekomst.

    En daar zijn we nu beland. Nog niet helemaal, maar de restauratie door Herita vordert gestaag en de heemtuin barst uit zijn voegen ondanks de droogte en het oprukken van riet, wilg en distel. Veel eenjarige planten waren al in juli verdord en uitgebloeid, maar de oogsten zijn formidabel: asperge, aardappel, tomaat, rode biet, spitskool, aardbei, ajuin, sjalot, radijs, komkommer, sla, andijvie, postelein, tuinkers, peterselie, rabarber, zwarte bes, stekelbes, honderden bloemen… en drie nesten van boerenzwaluw in de keuken en de stal van de boerderij. En dat tijdens de restauratiewerken. Jawel, natuur en mens kunnen elkaar versterken! Vanaf het begin van onze strijd is de boerenzwaluw onze mascotte. Nieuwe bloemenpracht en oogsttijd kondigen zich ondertussen al aan. Meer dan honderd pompoenen wachten op een nieuwe bestemming. U zal veel soep moeten slurpen dit jaar… Dat brengt ons helemaal bij u.

    Elke laatste zondag van de maand van september tot juni wandelen we rond den Hof. Onze eerste samenkomst is op zondag 27 september 2026. Geniet mee van de bloemenpracht, het poldererfgoed, het landschap en een hapje uit de tuin. En je steunt daarmee onze strijd voor het behoud van de polders rond Doel.

    We wandelen 7 km langs oude en nieuwe landschappen, met eindeloos mooie en ook enkele lelijke zichten, langs zeedijken, wateringen, oude zandwegen, een muzikale kapel en het meest iconische boerenerfgoed van de polder. U leert de decennialange strijd voor het behoud van de streek kennen, want iedereen weet wel iets over de overlevingsstrijd van het dorp Doel, maar weinigen weten dat niet alleen het dorp, maar heel de polder bedreigd was. En nog steeds is. We gaan in op deze bedreigingen en transities en tonen alternatieven. We genieten van natuur, erfgoed en oude en nieuwe landbouwtechnieken. Wat is ‘kwel’? Waarom heeft een dijk een zoete en zoute kant? We leren meer over de vogels en de planten in de polder. We verbreden onze horizon. Wat is natuur? Hoe kan natuur en landbouw samen bestaan? Hoe breng je erfgoed tot leven? Hoe kan de burger en buurtbewoner daar aan deelnemen, er toe bijdragen en er zelf van genieten? Er wordt afgesloten met een natje en een droogje uit de Heemtuin van Hof ter Walle, met op de achtergrond een concert van grutto’s, kikkers of ganzen. En misschien duikt er zelfs een feniks op. We verzamelen om 13u30 op de parking van de scouts (Oud Arenberg 88 Kieldrecht). Meer info en inschrijven doe je hier.

  • Op zondag 31 mei wandelen we rond den Hof. Geniet van de bloemenpracht, het poldererfgoed, het landschap en een hapje uit de Heemtuin van Hof ter Walle (dat nog steeds in restauratie is). En je steunt daarmee onze strijd voor het behoud van de polders rond Doel.

    Op zondag 31 mei wandelen we rond den Hof. Geniet van de bloemenpracht, het poldererfgoed, het landschap en een hapje uit de Heemtuin van Hof ter Walle (dat nog steeds in restauratie is). En je steunt daarmee onze strijd voor het behoud van de polders rond Doel.

    We wandelen 7 km langs oude en nieuwe landschappen, met eindeloos mooie en ook enkele lelijke zichten, langs zeedijken, wateringen, oude zandwegen, een muzikale kapel en het meest iconische boerenerfgoed van de polder. U leert de decennialange strijd voor het behoud van de streek kennen, want iedereen weet wel iets over de overlevingsstrijd van het dorp Doel, maar weinigen weten dat niet alleen het dorp, maar heel de polder bedreigd was. En nog steeds is. We gaan in op deze bedreigingen en transities en tonen alternatieven. We genieten van natuur, erfgoed en oude en nieuwe landbouwtechnieken. Wat is ‘kwel’? Waarom heeft een dijk een zoete en zoute kant? We leren meer over de vogels en de planten in de polder. We verbreden onze horizon. Wat is natuur? Hoe kan natuur en landbouw samen bestaan? Hoe breng je erfgoed tot leven? Hoe kan de burger en buurtbewoner daar aan deelnemen, er toe bijdragen en er zelf van genieten? Er wordt afgesloten met een natje en een droogje uit de Heemtuin van Hof ter Walle, met op de achtergrond een concert van grutto’s, kikkers of ganzen. En misschien duikt er zelfs een feniks op. We verzamelen om 13u30 op de parking van de scouts (Oud Arenberg 88 Kieldrecht). Meer info en inschrijven doe je hier.

  • Wandelen rond den Hof op zondag 26 april

    De lente is in het land, de eerste boerenzwaluw scheerde onlangs over, de grutto’s zijn al langer terug, de restauratie van de gebouwen vordert en de tuin tooit zich in vele kleuren en geuren. Kom mee genieten en wandelen. Meer info hier.

  • Winterwerk in de Heemtuin van Hof ter Walle

    Op 15 en 21 februari maken we de tuin weer wat fraaier. Gitte en ik hebben met de hulp van onze Castlemilk Moorit schapen Mamaatje en Tanteke het voorbereidende werk gedaan. We verdubbelen de moestuin in 2027 en leggen daarvoor takkenrillen aan. Takkenrillen houden de gure wind tegen en zijn een essentieel onderdeel van onze cyclische regeneratieve landbouwmethode. Ze zijn ook een mooi landschapselement. Wie een handje wil meehelpen is welkom. We warmen ons aan een kampvuur en serveren lekkere pannenkoeken en ‘Tsjai Met’. Tsjai Met (Hete thee met iets strafs in) hield ons, Vrijbuiterkes, warm tijdens onze jaarlijkse wintertochten. Dat is een hele tijd terug, maar bij mij zit het alvast nog vers in de smaakpapillen. Misschien zingen we wel een liedje. Voor de terugkerende zon. Of gewoon omdat het fijn is samen te zingen. Maar eerst een beetje werken. Vele armen maken licht werk. Laat ons weten of je komt (vanaf 13u). Of kom je wat opwarmen aan het vuur. Tot dan!

    ← Terug

    Bedankt voor je reactie. ✨

    Dit is dus een takkenril.
    Hooi genoeg … maar Mamaatje en Tanteke eten liever takken …
    Hmmmmmm…
    “In de zomer eten we gras. In de winter schors. Zo verdienen wij onze kost! Bèèèh”
    Waar rook is, is vuur!
    ‘Knot’ zei ze.

  • There is a crack in everything. That’s how the light gets in. (Leonard Cohen)

    Hof ter Walle staat in de steigers. De restauratie is eindelijk begonnen. Ondertussen gaat het Heemerf Hof ter Walle haar derde jaar in. De winter is geen tijd van rust hier. Onder en boven de grond wordt een nieuwe lente en een heerlijke zomer voorbereid. Geniet alvast van deze terugblik…

    Schoonheid is een lach doorheen tranen. Schoonheid is …

    “Doel spreekt tot de verbeelding, ondanks haar schamel voorkomen. Of net door haar schamel voorkomen. Dat maakt haar uniek, doorleefd, niet eenduidig. De schamelheid van het dorp is het resultaat van verwaarlozing en aanranding, maar deze getekendheid maakt integraal deel uit van de identiteit van het dorp. Het geeft het dorp een ongekende intensiteit. Het verontrust. Je ogen gaan schichtig heen en weer. Tussen afbrokkelende baksteen ontwaar je onverwachts een volwassen appelboom, getooid met een weelderige appelbloesemkroon. De schoonheid kiert overal naar buiten. Leonard Cohen omschreef het al in zijn lied Anthem: ‘There is a crack in everything. That’s how the light gets in’.

    opkamer Hof ter Walle

    ‘Schoonheid’ is dus allerminst een synoniem voor ‘gaafheid’. Schoonheid is het patina van een berookt plafond. Schoonheid is de nieuwe bast over het litteken van een afgewaaide tak. Schoonheid is een lach doorheen tranen. Schoonheid is een regenboog op een druilerige ochtend. Schoonheid in Doel is op de dijk staan en de zee van daken zien golven, met aan de overzijde een scheve kerktoren als boei. Schoonheid in Doel is de stilte en het gekwetter van de zwaluwen die langs je oren scheren en verdwijnen in hun metselnestje onder de klif van het gemeentehuis. Schoonheid in Doel is een wolk de horizon zien raken, met niets daartussen, geen huizen, gewoon een witgroene streep. Schoonheid in Doel is een vers geploegde akker zien schitteren in de zon: de aardschollen als zilverstaven uitgestald. Die schoonheid opmerken doet je anders zien, doet je dromen, doet je iets, doet je veel. Wanneer je doorheen alledaagsheid en lelijkheid schoonheid ziet, overvalt je een gevoel van verwondering en ontzag.” (Heimweeën, p. 251-252)

    En noteer alvast deze twee data: op zondag 25 januari geef ik een lezing in Sint-Niklaas en op zondag 1 februari is de volgende wandeling rond den Hof. Meer info vind je hier.

    Alle medewerkers, bezoekers en supporters wens ik een zalige zonnewende!

    Johan

  • Wandel mee rond den Hof op zondag 30 november.

    “De Putten situeert zich in de Oud-Arenbergpolder in Kieldrecht, op de grens met Doel. Deze ecologisch zeer waardevolle vochtige weilanden zijn zilte meersen. Dit komt wellicht doordat de onderliggende veenlagen zout afgeven. Hierdoor groeien er planten die je haast nergens zal tegenkomen. Het gebied is tevens een waar vogelparadijs, waarbij ‘s zomers de weidevogels en ‘s winters de ganzen de meest bekende zijn. De verschillende hoeven in dit gebied dateren uit de periode van na de zeventiende-eeuwse herinpoldering. De hoeves die tot de mooiste behoren in het gebied, zijn echte merktekens in het landschap die reeds van ver het landschap karakteriseren. Door de uitbreiding van de Antwerpse haven wordt nu ook ten westen van het kerngebied van De Putten aan natuurontwikkeling gedaan. Dat impliceert dat landbouwgronden worden onteigend en akkerland in grasland wordt omgezet. Volgens de plannen moet daarvoor ook de historische bebouwing verdwijnen. In het geval van de hoeves in de Oud-Arenbergpolder stelt zich pijnlijk duidelijk de problematiek rond het behoud van het boerenerfgoed in Vlaanderen. Deze hoeves zijn onlosmakelijk verbonden met de historiek van de regio, karakteriseren mee het landschap en kunnen zelfs meerwaarde betekenen vanuit ecologisch standpunt.”(website Natuurpunt 2011)

    WANDEL MEE ROND HOF TER WALLE
    Een namiddag erfgoed, natuur, landbouw, strijd én lekkers in de polder rond Doel op zondag 30/11/2025, 01/02//2026, 26/04/2026, 28/06/2026.

    We wandelen langs oude en nieuwe landschappen, met eindeloos mooie en ook enkele lelijke zichten, langs zeedijken, wateringen, oude zandwegen, een muzikale kapel en het meest iconische boerenerfgoed van de polder. We leren de decennialange strijd voor het behoud van de streek kennen, want iedereen weet wel iets over de overlevingsstrijd van het dorp Doel, maar weinigen weten dat niet alleen het dorp, maar heel de polder bedreigd was en het er ook vandaag nog niet allemaal koek en ei is. We genieten van natuur, erfgoed en oude en nieuwe landbouwtechnieken. Wat is ‘kwel’? Waarom heeft een dijk een zoete en zoute kant? We leren meer over de vogels en de planten in de polder. We verbreden onze horizon. Wat is natuur? Hoe kan natuur en landbouw samen bestaan? Hoe breng je erfgoed tot leven? Hoe kan jij daar aan deelnemen, toe bijdragen en er zelf van genieten? We sluiten af met een natje en een droogje uit de Heemtuin van Hof ter Walle, met op de achtergrond een concert van grutto’s, kikkers of ganzen, afhankelijk van het seizoen natuurlijk. Misschien zien we zelfs een feniks.

    • Een namiddag erfgoed, natuur, landbouw, strijd én lekkers in de polder rond Doel op zondag 30/11/2025, 01/02//2026, 26/04/2026, 28/06/2026.
    • Aanvang telkens om 13u30. De vertrekplek wordt meegedeeld. Einde is voorzien rond 17u aan Hof ter Walle (Oud Arenberg 73). Afstand: 3 of 7 km.
    • Wie met de bus komt, stapt af aan Kieldrecht kerk (op ongeveer 700 m van het vertrekpunt). De auto of de fiets kan je daar veilig achterlaten.
    • Stevige stapschoenen en kledij zijn aan te raden, maar het traject is voor elke ervaren en minder ervaren stapper gemakkelijk te bewandelen. Mensen die minder goed te been zijn, kunnen aansluiten vanaf 15u op Hof ter Walle.
    • Breng je camera en verrekijker mee, maar let wel: het is geen vogelobservatie. Daar maken we wel tijd voor, maar we blijven een normaal wandeltempo behouden. Aangekomen aan Hof ter Walle kan je wel uitgebreid de vogel- en plantenrijkdom fotograferen op het erf en in het natuurgebied dat de boerderij omringt.
    • Prijs per persoon is 20 euro. Per gezin is het 30 euro. Hapje en drankje inbegrepen. Inkomsten gaan integraal naar de uitbouw van de Heemtuin op Hof ter Walle.
    • Op Hof ter Walle houden we rekening met de restauratiewerken door Herita. We houden ons aan de werfvoorschriften.
    WANDEL MEE

    Schrijf je hier in

    Laat je naam, email adres en gegevens over datum en aantal deelnemers achter en dan stuur ik de nodige gegevens.

    ← Terug

    Bedankt voor je reactie. ✨

  • En zelfs de minister komt …

    Vijfentwintig jaar geleden stond ik te trillen op mijn benen. We hadden de jongensschool in Doel bezet. Na acht jaar leegstand werd ik de eerste bewoner. Kraker werd ik genoemd. Dat is het verhaal geweld aan doen, want dit was geen normaal kraakpand. De voormalige school werd het epicentrum van de strijd voor het behoud van Doel en polder. Maurice – champetter van Doel, activist en erecommissaris van Beveren – doopte het complex ‘De Doolen’, naar de oudst overgeleverde naam voor het bedreigde dorp. Duizenden mensen passeerden sindsdien in Gemeenschapscentrum De Doolen en warmden zich aan de ‘warme haard van verzet’. Nu zaterdag 27 september vieren wij samen 25 jaar De Doolen. Het volledige verhaal kan je nalezen in ‘Het gevecht om Doel en polder’ van Jan Creve en in mijn boek Heimweeën. Beide boeken worden ter plekke te koop aangeboden.

  • Zondag 17/08: Doel feest voor de 49ste keer!

    • Erfgoedwandeling / 14 u / kerk

    Voor de 49ste keer toont Doel dat het een levenskrachtig dorp is. In augustus 1975 vond de eerste Scheldewijding plaats, toen voor de eerste – maar niet laatste – maal bekend werd dat Doel dreigde te verdwijnen voor de havenuitbreiding. 17 augustus 2025 wordt een bijzondere editie: 50 jaar Scheldewijding en 25 jaar De Doolen. Het verhaal van Doel breng ik met een wandeling door het dorp. We spreken af om 14 u aan de Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaartskerk. Kijk al eens op de website van de Erfgoedgemeenschap Doel & Polder. Dan krijg je een beeld van waar we langs gaan.

    Doel vóór 2003.

    Tijdens de wandeling gaan we in het bijzonder langs het Brits Monument dat eindelijk terug op haar oorspronkelijke plek staat. We bezoeken de werf van het Hooghuis. Mensen van Herita geven ons een inkijk. We bezoeken ook de Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaartskerk. Simonne Gillis, geboren in Doel op de Olifanthoeve, doet daar het verhaal. We passeren ook de Scheldemolen en vertellen over de verschillende gedaanteverwisselingen van dit baken en over de restauratieplannen. In de Tramstatie naast De Doolen gaat een unieke tentoonstelling door over de 49 vorige edities van de Scheldewijdingsfeesten, samengesteld door Marina Apers van Doel 2020. Studenten van de Architectuurfaculteit van de KUL die dit gebouw hebben gerenoveerd leiden je er in rond. We eindigen in De Doolen, waar je kan genieten van een natje, een droogje en heel wat muziek. En kom al wat vroeger want vanaf 9 u start de rommel, brocante- en ambachtenmarkt in het dorp. Om 11 u is er de traditionele Scheldewijdingsmis met aansluitend de Scheldewijding en botenwijding aan de kaai van de Schelde.

  • Voel je thuis en wandel mee!

    Vakantie: tijd om op te laden! En de meeste mensen haasten zich naar een plek ver weg van thuis. Vreemd toch? Vanaf september kan je met me meewandelen in de polder rond Hof ter Walle. Je vindt meer info verder in dit bericht.

    Mamaatje, Tanteke en Brammeke, bewoners van Hof ter Walle

    Later I am taught a word by a famer’s wife. Hiraeth. The Welsh say it is untranslatable. It means a sort of longing, a gravity-pull from home, or the idea of home, or the idea of a memory or feeling of a place. (Sarah Langford, Rooted. How regenerative Farming Can Change the World, 2022)

    Vakantie: tijd om te lezen. Ik lees het getuigenis van Sarah Langford. Door pech werd zij met haar partner en twee kleine kinderen gedwongen het dure Londen te verlaten, terug naar de voorouderlijke hoeve in Suffolk. Van de ene dag op de andere had de advocate de toga uit en de laarzen aan. ‘Boeren’ ligt nog steeds niet aangenaam in de mond, maar het krijgt langzaamaan toch weer meer smaak, mede door boeken als dit. Een passage en ik vertaal het oorspronkelijke Engels: ‘ Terwijl ik het landschap om me heen een nieuwe oogstcyclus zie doormaken, begin ik te vermoeden dat we geschapen zijn om ons te verbinden met de plekken om ons heen, in het bijzonder met de natuur. Dat ook wij – net als planten en bomen – de behoefte voelen om ons in het land te wortelen en een plek en verbinding voor onszelf op te eisen, zelfs als het land niet van ons is. Het land eist ons op haar beurt ook enigszins op. We hoeven er niet geboren te zijn om ons zo te voelen, om een plek niet van jongs af aan te kennen. Ik vraag me soms af of dit gevoel een echo is van iets dat we ooit allemaal gemeen hadden – lang vóór de industrialisatie begon, lang voor we allemaal weg gingen willens of nillens, wanneer we tegen onze wil uit ons huis werden gehaald: een gevoel van diepe verbondenheid met de natuur, omdat die ons alles kan bieden wat we nodig hebben: voedsel, onderdak, leven, begrip.’

    WANDEL MEE ROND HOF TER WALLE
    Een namiddag erfgoed, natuur, landbouw, strijd én lekkers in de polder rond Doel op zondag 21/09/2025, 30/11/2025, 01/02//2026, 26/04/2026, 28/06/2026.

    Ik leid jullie rond op de plekken waar Heimweeën en Wonderen bevochten en geschreven zijn. We wandelen langs oude en nieuwe landschappen, met eindeloos mooie en ook enkele lelijke zichten, langs zeedijken, wateringen, oude zandwegen, een muzikale kapel en het meest iconische boerenerfgoed van de polder. We leren de decennialange strijd voor het behoud van de streek kennen, want iedereen weet wel iets over de overlevingsstrijd van het dorp Doel, maar weinigen weten dat niet alleen het dorp, maar heel de polder bedreigd was en het er ook vandaag nog niet allemaal koek en ei is. We genieten van natuur, erfgoed en oude en nieuwe landbouwtechnieken. Wat is ‘kwel’? Waarom heeft een dijk een zoete en zoute kant? We leren meer over de vogels en de planten in de polder. We verbreden onze horizon. Wat is natuur? Hoe kan natuur en landbouw samen bestaan? Hoe breng je erfgoed tot leven? Hoe kan jij daar aan deelnemen, toe bijdragen en er zelf van genieten? We sluiten af met een natje en een droogje uit de Heemtuin van Hof ter Walle, met op de achtergrond een concert van grutto’s, kikkers of ganzen, afhankelijk van het seizoen natuurlijk. Misschien zien we zelfs een feniks.

    • Een namiddag erfgoed, natuur, landbouw, strijd én lekkers in de polder rond Doel op zondag 21/09/2025, 30/11/2025, 01/02//2026, 26/04/2026, 28/06/2026.
    • Aanvang telkens om 13u30. De vertrekplek wordt je meegedeeld. Einde is voorzien rond 16u aan Hof ter Walle (Oud Arenberg 73). Afstand: 7 km.
    • Wie met de bus komt, stapt af aan Kieldrecht kerk (op ongeveer 700 m van het vertrekpunt). De auto of de fiets kan je daar veilig achterlaten.
    • Stevige stapschoenen en kledij zijn aan te raden, maar het traject is voor elke ervaren en minder ervaren stapper gemakkelijk te bewandelen. Mensen die minder goed te been zijn, kunnen aansluiten vanaf 15u op Hof ter Walle (1,5 km van de verzamelplek). Huisdieren zijn niet toegelaten.
    • Breng je camera en verrekijker mee, maar let wel: het is geen vogelobservatie. Daar maken we wel tijd voor, maar we blijven een normaal wandeltempo behouden. Aangekomen aan Hof ter Walle kan je wel uitgebreid de vogel- en plantenrijkdom fotograferen op het erf en in het natuurgebied dat de boerderij omringt.
    • Prijs per persoon is 20 euro. Per gezin is het 30 euro. Hapje en drankje inbegrepen. Inkomsten gaan integraal naar de uitbouw van de Heemtuin op Hof ter Walle.
    • Op Hof ter Walle houden we rekening met de restauratiewerken door Herita. We gaan de gebouwen niet binnen en houden ons aan de werfvoorschriften. Daarom is deze activiteit niet aan te raden voor gezinnen met kinderen jonger dan 10 jaar.
    WANDEL MEE

    Schrijf je hier in

    Laat je naam, email adres en gegevens over datum en aantal deelnemers achter en dan stuur ik de nodige gegevens.

    ← Terug

    Bedankt voor je reactie. ✨

  • Op leven en dood!

    En plots stond daar een lammetje. Ik had dit niet voorzien, ‘maar dat is het leven’, dacht ik toen ik was bekomen van de schrik. Toen ik het erf op kwam, waren moeder en kind nergens te zien. Er stuiterde slechts één ooi in de wei, nog meer opgewonden dan anders, met bokkensprongen, flapperende oren en pathetisch gebleit, zoals schapen dat doen in een tekenfilm. Ik vreesde dat de andere ooi was gestolen of – erger nog – met afgesneden kop in een plas bloed was achtergelaten. Op zo’n momenten merk je aan de reflexen van je lichaam dat je diep van binnen al lange tijd op de toppen van je tenen loopt. Hoewel je weet dat deze dieren beter voorbereid zijn op het leven dan jij, verwacht je het ergste. Wat kan er allemaal niet gebeuren op een afgelegen boerderij die in de wijde omtrek enkel gekend is als ruïne? Toen ik hier toekwam – drie-en-een-half jaar geleden – was de plek een ravage: hoeve, erf en tuin. Ik ben niet iemand die wacht op het initiatief van overheden of andere verantwoordelijken. In het Ommelandverbond staat Hof ter Walle omschreven als een plek waar natuur, landbouw, erfgoed en bewoning een nieuw gebalanceerd huwelijk aangaan. Dat had ik zelf zo onderhandeld. Het lot gaf me de mogelijkheid om het ook mee uit te voeren. De vorige bewoner was het afgetrapt en de antikraakfirma die het gebouw beheerde vond mij als nieuwe bewoner. Dat ik zelf al ervaring had met permacultuur en mijn jongste dochter zich aan het verdiepen was in regeneratieve landbouw en voedselbossen, bracht de kar aan het rollen. Sindsdien hebben we veel hindernissen moeten overwinnen, want wonen bleek al snel niet verantwoord. Gebrekkig beheer en verval hadden het woonhuis onbewoonbaar gemaakt. Niet getreurd: we waren hier vooral om van de tuin iets te maken. De moestuin hebben we van de oorspronkelijke plek voor het woonhuis verhuisd naar een andere plek (Zie schets).

    De voortuin was een gevarieerd biotoop geworden met zeldzame en minder voorkomende planten als bijenorchis, kattendoorn, grasklokje, bosaardbei, smeerwortel, wilde pastinaak, glanshaver, biezen en wilde peen. Minder fijn was dat ook de woelratten en -muizen dit plekje heel fijn vonden. Hier startten we een maaicyclus om nog meer bloemenpracht te genereren. Met de zeis. Mijn zeis was een erfstuk. Had ik overgehouden van mijn jeugd in Tielrode. Op Hof ter Walle vond ik een tweede zeis. De overdracht uit het verleden kon niet symbolischer. Het volledige verhaal kan je lezen in mijn boek Heimweeën.

    Ondertussen zijn we twee jaar verder en hebben we wat bijgestuurd. De zeis heeft hulp gekregen van twee schapen en de schapen hebben zelf voor extra hulp gezorgd. Onze gemeenschap breidt zich uit. En dat is ook de bedoeling. Een boerderij is een gemeenschap. Een gemeenschap van mensen, planten en dieren. Een boerderij zonder dieren en zonder gewassen is een ruine … of een fermette. Zelfs na de beste restauratie. De essentie van een boerderij is een cyclus, zoals in de natuur. Een boerderij is nooit louter een winst- of verliespost. Twee schapen heb ik gekocht. Van twee ging het naar vier en van vier terug naar drie. En bij drie zal het niet blijven, want Brammeke het rammeke zal in augustus Bram de Ram worden. En dan zal hij bij moeder en tante vandaan moeten of… En Faun zal je nooit zien dartelen, want na één dag en één nacht rust zij nu voor eeuwig in de vacht van Moeder Aarde. Maar zij is er nog. Zoals alles. Alles vloeit over in elkaar, in eeuwige wederkeer.