In deze reeks geef ik achtergronden bij de hybride oorlogen van deze tijd. Ze zijn ‘hybride’ omdat het oorlogen zijn die niet eenduidig zijn te herleiden. Deze oorlogen breken niet uit. Zij zijn er al lang voor er één schot is gelost. Ze ontstaan uit een kluwen van sentimenten, ideeën, oorzaken en opportuniteiten en zijn nooit de schuld van één man, van één partij, van één kant. Eenmaal de oorlogslogica zich heeft genesteld in harten, vuisten en koppen, zijn deze oorlogen nog maar moeilijk te stoppen. We lossen deze oorlogen niet op door louter te beschuldigen. Laat ons beginnen met hun voedingsbodem om te spitten. In deze eerste aflevering bekijken we waar de oorlog in Oekraïne is begonnen. En dat is het verre Rome.
Ik begon Slavistiek en Oost-Europakunde te studeren op het moment dat de Sovjetunie op zijn laatste benen liep eind jaren tachtig van vorige eeuw. Dat werd toen nog door weinigen begrepen, maar toch deed ik toen al koerierdiensten voor de Russische ondergrondse oppositie en kreeg op die manier een uniek beeld van het echte Rusland. In 2000 kwam Vladimir Poetin aan de macht. Ik wilde al lang een doctoraat maken over de staatsraison van Rusland – het Russische Messianisme – en dit leek me het juiste moment, want achter deze door de geheime dienst KGB opgeleide man zag ik de schaduw groeien van een nieuw Rusland, niet een Westers en liberaal Rusland, dat zijn grondstoffen goedkoop zou delen met de wereld, maar een gekwetst imperiaal Rusland, dat zijn stomp geworden klauwen aan het scherpen was. De Universiteit van Gent zag hier het nut niet van in. Ik schreef dan maar dit referaat en ging ’s morgens terug naar de bibliotheekbalie, waar ik beduimelde romannetjes en strips aanpakte en terugzette op het rek.
Poetin en het Russisch Messianisme werd geschreven in de herfst van 2000, maar geactualiseerd voor TeKoS in 2022, toen het duidelijk werd dat de oorlog in Oekraïne escaleerde en het Russisch messianisme zijn ware gelaat liet zien.
Hier groeit een erf... én een boek. 